Deze startnotitie biedt een verkenning voor natuurinclusief onderwijs, uitgevoerd in het kader van de Agenda Natuurinclusief, domein onderwijs. Ten grondslag aan de startnotitie ligt een inventariserend onderzoek op basis van literatuuronderzoek, enquêtes en interviews. Zowel theorie als praktijk, verleden als heden worden belicht. Wat valt er wel of niet onder ‘natuurinclusief’ onderwijs? Welke praktijken en perspectieven zijn zinvol om verder te verkennen? En waar liggen de discussiepunten en spanningsvelden? Hiermee is getracht overzicht te geven van wat natuurinclusief onderwijs kan of zou kunnen betekenen, en welke aspecten er op dit moment al worden gepraktiseerd.
Het literatuuronderzoek is historisch en theoretisch opgezet, en geeft een beeld van de ontwikkelingen in en perspectieven op de relatie tussen natuur en onderwijs. Hierin is met name gekeken naar natuur-, milieu en duurzaamheidseducatie. Op basis hiervan is een analyse gemaakt van belangrijke vraagstukken en uitdagingen voor natuurinclusief onderwijs. Door middel van een enquête en interviews is gekeken naar de huidige en gewenste praktijk van natuurinclusief onderwijs, met aandacht voor een diversiteit aan perspectieven in het werkveld, eventuele tegenstrijdigheden, blinde vlekken, en gedeelde kernpunten. De 322 respondenten zijn nauw betrokken bij het Nederlandse onderwijs, docenten, wetenschappers, onderwijsondersteuners, beleidsmakers en bestuurders uit zowel PO, VO, MBO en HO. Er zijn twintig interviews uitgevoerd om bepaalde elementen van natuurinclusief onderwijs verder uit te diepen.
Naast de verschillen in focus die ontstaan vanuit de verschillende responsen op duurzaamheidsproblematiek, is het ook belangrijk om te kijken op welke manier een leerling of student uitgenodigd wordt om te leren en relateren met de natuur. Gebaseerd op onder andere het Natuur-intelligentie (NQ) model van v.d. Berg en Albers, hanteert dit onderzoek hiervoor vijf dimensies: 1) Fysiek, 2) Cognitief, 3) Emotioneel, 4) Spiritueel/Zingeving, en 5) Actiegericht. Onder deze vijf dimensies is een verscheidenheid aan concrete elementen benoemd die onderdeel (kunnen) zijn van natuurinclusief onderwijs.
Uit de enquête blijkt dat alle vijf de dimensies relevant geacht worden. Er komt een beeld naar boven dat het wenselijk is om de vijf elementen voor natuurinclusief onderwijs te integreren. Het onderzoek geeft een indicatie dat de respondenten over het algemeen vinden dat de genoemde elementen méér toegepast zouden mogen worden in de onderwijscontext.
