Inleiding uitgesproken door Pieter Schroevers in 1984. Hij beschrijft veranderingen in het landschap en de invloed van ecologische, maar ook van sociale en economische lijnen in de ontwikkeling.
Hij onderscheidt vier perioden: Middeleeuwen, 16e en 17e eeuw, tijd van de industriële ontwikkeling en de huidige tijd. Er is sprake van over- en onderontwikkeling. Het belang van natuurbehoud plaatst hij in een ander perspectief.
