De samenleving wordt geconfronteerd met complexe uitdagingen zoals klimaatverandering, afname van de biodiversiteit en eindigheid van fossiele brandstoffen. In de alledaagse gesprekken die belanghebbenden met elkaar voeren om problemen op te lossen worden de veelsoortige afhankelijkheden die in het spel zijn niet alleen geduid, maar ook opnieuw vormgegeven. Onderzoek laat zien hoe deze gesprekken dikwijls resulteren in een toenemende polarisatie. Wetenschappers kunnen de maatschappelijke dialoog positief beïnvloeden, mits zij bereid zijn hun positie in de samenleving te heroverwegen. Zo moeten zij meer onderzoek doen in de samenleving, burgers actief betrekken bij onderzoek en zich in gesprekken met maatschappelijke actoren toeleggen op het expliciteren van verborgen aannames en normen.
Deze oratie gaat in op de volgende vragen: Hoe moeten we de uitdagingen van vandaag en morgen het hoofd bieden zodat we de aarde met een gerust hart kunnen doorgeven aan onze kinderen? Wat en hoe kunnen we als burgers bijdragen? Wat mogen we verwachten van wetenschap? Hoe zouden wetenschapsmensen zich moeten positioneren in de hedendaagse samenleving om een rol te blijven spelen bij het oplossen van de grote problemen die op ons afkomen en waar we eigenlijk al middenin zitten? Aansluitend bij inzichten uit eerdere studies schetst de auteur een aantal theoretische perspectieven en uitgangspunten die richting geven aan ons onderzoek binnen het domein van socio-ecologische transities. Op deze manier ontstaan gaandeweg een aantal onderzoekslijnen waarmee wij vanuit ons Instituut voor Science in Society, vanuit ISiS, in de komende jaren willen bijdragen aan een verbetering van de kwaliteit van onze leefomgeving.
Rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Socio-Ecological Interactions aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica van de Radboud Universiteit, 26 oktober 2018.
